To ważna wiadomość dla osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin! Parlament zakończył prace nad ustawą o asystencji osobistej. Nowe przepisy mają zapewnić osobom z niepełnosprawnościami łatwiejszy dostęp do codziennego wsparcia i większą niezależność. Ustawa czeka teraz na podpis Prezydenta RP.
Czym jest asystencja osobista?
Asystencja osobista to wsparcie, które pomaga osobom z niepełnosprawnościami w codziennym życiu. Asystent może towarzyszyć podczas zakupów, wizyt u lekarza, załatwiania spraw urzędowych, dojazdów do pracy czy uczestnictwa w wydarzeniach społecznych i kulturalnych. Może również pomagać w prowadzeniu domu i czynnościach dnia codziennego.
Najważniejsze jest to, że osoba z niepełnosprawnością sama decyduje o swoim życiu. Asystent nie wyręcza jej w podejmowaniu decyzji, lecz pomaga realizować własne plany i potrzeby.
Nowe rozwiązania mają również odciążyć rodziny i opiekunów, którzy często zapewniają swoim bliskim codzienne wsparcie.
Kto będzie mógł skorzystać z asystencji?
Zgodnie z przyjętą ustawą, z nowego systemu będą mogły korzystać przede wszystkim osoby w wieku od 18 do 65 lat, które uzyskały co najmniej 80 punktów w decyzji określającej poziom potrzeby wsparcia. System będzie wprowadzany stopniowo. W pierwszej kolejności obejmie osoby potrzebujące największego wsparcia. Od 2030 roku możliwość korzystania z asystencji zostanie rozszerzona również na młodzież od 13. roku życia, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w ustawie. Według rządowych szacunków z nowych rozwiązań będzie mogło docelowo skorzystać około 100 tysięcy osób z niepełnosprawnościami.
Co zmienią nowe przepisy?
- Więcej godzin wsparcia | docelowo nawet do 240 godzin asystencji miesięcznie, w zależności od indywidualnych potrzeb. W 2028 roku limit wyniesie maksymalnie 200 godzin, a w 2029 roku 220 godzin.
- Możliwość wyboru asystenta | osoba korzystająca ze wsparcia będzie mogła wskazać, kto ma jej pomagać.
- Większa elastyczność | niewykorzystane godziny będzie można przenosić na kolejne miesiące tego samego roku, w określonych ustawą limitach.
- Stabilniejsze wsparcie | prawo do asystencji będzie przyznawane na okres od roku do trzech lat.
- Możliwość zastępstwa | w przypadku nieobecności asystenta przewidziano zasady organizowania zastępstwa, aby ograniczyć przerwy w udzielaniu pomocy.
- Łatwiejsze formalności | osoby ubiegające się o wsparcie będą mogły otrzymać pomoc przy składaniu i uzupełnianiu wniosków.
Usługi mają być dostępne w całej Polsce. Osoby uprawnione będą mogły wybrać realizację wsparcia przez samorząd powiatowy lub organizację pozarządową.
Kiedy będzie można skorzystać z nowych zasad?
Nowy system nie zacznie działać od razu. Jego uruchamianie będzie przebiegało etapami. Najpierw dostęp do asystencji otrzymają osoby z poziomem potrzeby wsparcia wynoszącym co najmniej 90 punktów, a następnie osoby mające co najmniej 85 punktów.
Terminy dla tych grup będą zależeć od daty ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Dla pierwszej grupy przyjmowanie wniosków ma rozpocząć się po 12 miesiącach, a świadczenie usług po 16 miesiącach od ogłoszenia ustawy, z uwzględnieniem zasad liczenia terminów określonych w przepisach. Dla osób z poziomem potrzeby wsparcia wynoszącym co najmniej 80 punktów przewidziano rozpoczęcie przyjmowania wniosków od 1 września 2028 roku, a świadczenia usług od 1 stycznia 2029 roku.
Od 1 stycznia 2030 roku system ma zostać rozszerzony na uprawnioną młodzież od 13. roku życia.
Co dalej z ustawą?
22 października 2026 roku Sejm przyjął poprawki Senatu, kończąc prace parlamentarne nad ustawą. Kolejnym krokiem jest podpis Prezydenta RP i ogłoszenie przepisów w Dzienniku Ustaw.
Ważne: przyjęcie ustawy przez parlament nie oznacza, że nowe zasady już obowiązują. Na możliwość składania wniosków i korzystania z usług w nowym systemie trzeba jeszcze poczekać.
Wprowadzenie ustawowej asystencji osobistej ma zapewnić bardziej przewidywalny dostęp do wsparcia, które pomaga osobom z niepełnosprawnościami uczyć się, pracować, rozwijać zainteresowania i aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym. Będziemy informować o kolejnych etapach wprowadzania nowych przepisów.